Algemeen
Inleiding en geschiedenis
Van graankorrel naar glas
Kiezen, bewaren, serveren en genieten
Bierstijlen
De Belgische Bierdatabank
Andere brouwnaties
Woordenlijst
Home
 
          
banner
tarwebieren

Met tarwe gemaakte bieren

De laatste jaren zijn tarwebieren overal op de wereld in de mode gekomen. Deze familie van stijlen omvat de meest verfrissende en zomerse van alle bieren: makkelijk drinkbaar met veel smaak, anders dan de meestal in de zomer geconsumeerde lagerbieren.

Kruidig en vol smakend is Schneider Weisse uit Kelheim aan de Donau, een klassiek Zuid-Duits tarwebier met een kenmerkend gistkarakter.

Als tarwebier zo verfrissend is, waarom wordt dan niet elk bier van tarwe gemaakt? Eén reden is dat niet elk bier bedoeld is om te verfrissen. Een andere is dat tarwe lastig is voor de brouwer. Doordat het geen volledig ontwikkeld kaf heeft, kan de brouwketel verstopt raken. Het werkt ook niet als zijn eigen filter, zoals gerst doet. Daardoor was tarwebier oorspronkelijk troebel. Met de huidige technieken is het eenvoudig een helder tarwebier te produceren, maar veel consumenten willen het 'natuurlijke' wazige uiterlijk. Om de troebelheid wordt tarwebier vaak 'witbier' genoemd.

Belgische tarwebieren

Kruidig en vol smakend is Schneider Weisse uit Kelheim aan de Donau, een klassiek Zuid-Duits tarwebier met een kenmerkend gistkarakter.
Hoegaarden is veruit het bekendste Belgische tarwebier. Het bier is genoemd naar de stad waar het gebrouwen wordt. Een tiental jaar geleden probeerde men de productie over te brengen naar het Waalse Jupille maar dit liep uit op een fiasco. Uiteindelijk moest AB Inbev (die de brouwerij overgenomen had) met hangende pootjes de productie terug overbrengen naar Hoegaarden.

Hoegaarden is veruit het bekendste Belgische tarwebier. Het bier is genoemd naar de stad waar het gebrouwen wordt. Een tiental jaar geleden probeerde men de productie over te brengen naar het Waalse Jupille maar dit liep uit op een fiasco. Uiteindelijk moest AB Inbev (die de brouwerij overgenomen had) met hangende pootjes de productie terug overbrengen naar Hoegaarden.

De stad Hoegaarden, in het hart van de Brabantse tarwestreek, was om deze stijl befaamd, totdat zijn tarwebier in de jaren 1950 werd verdrongen door gouden lagerbieren. Een decennium later liet Pierre Celis de stijl herleven. Als jongeman had hij gewerkt in de laatste brouwerij van de stad en hij voelde aan dat er nog steeds vraag was naar het lokale brouwsel. Hij bouwde een nieuwe tarwebierbrouwerij en ontsloot een geheel nieuwe, jongere markt. Nu maakt bijna elke brouwerij in België tarwebier, in verschillende opzichten gebaseerd op het originele van Celis. Het is een troebel bier, gemaakt van gelijke delen ruwe tarwe en gemoute gerst, en gekruid met koriander en sinaasappelschillen. Makkelijk drinkbaar en verfrissend, wordt zijn citrusachtige fruitigheid gecompenseerd door een onderdrukte, fruitige droogheid. Er zijn elders op de wereld ook veel tarwebieren in Belgische stijl.

Duitse tarwebieren

Toen de Berlijnse Muur viel en Duitsland werd herenigd, was Leipziger gose een ziltige, kruidige verrassing uit het Oosten. Zout en koriander worden toegevoegd aan het bier, dat ook een citrusachtig zuur heeft. Oorspronkelijk was het een lichte verfrisser, zoals zijn Berlijnse broer, maar het graanmengsel in de gries, de gistmethode en de sterkte waartoe het nu wordt gebrouwen komen overeen met een Zuid-Duits tarwebier. Gose zou zijn naam ontlenen aan het stadje Goslar, waar het voor het eerst werd gemaakt, en daarna zijn geproduceerd in Halle en Dollnitz voor de nabije stad Leipzig. Het bier wordt vaak geserveerd met lokale kaas, en aangeboden met de amandellikeur Allasch, Kümmel of 'cherry brandy'.

Toen de Berlijnse Muur viel en Duitsland werd herenigd, was Leipziger gose een ziltige, kruidige verrassing uit het Oosten. Zout en koriander worden toegevoegd aan het bier, dat ook een citrusachtig zuur heeft. Oorspronkelijk was het een lichte verfrisser, zoals zijn Berlijnse broer, maar het graanmengsel in de gries, de gistmethode en de sterkte waartoe het nu wordt gebrouwen komen overeen met een Zuid-Duits tarwebier. Gose zou zijn naam ontlenen aan het stadje Goslar, waar het voor het eerst werd gemaakt, en daarna zijn geproduceerd in Halle en Dollnitz voor de nabije stad Leipzig. Het bier wordt vaak geserveerd met lokale kaas, en aangeboden met de amandellikeur Allasch, Kümmel of 'cherry brandy'.

In het noorden van Duitsland is de tarwebiertraditie heel plaatselijk, en kwijend. Leipzigs gosestijl beleeft een opbloei maar Berliner Weisse, het enige echt wrange in Duitsland gebrouwen bier, is steeds moeilijker te vinden. Waar het geserveerd wordt, is het waarschijnlijk 'aangelengd' met een zoete siroop (zie foto hieronder). In het zuiden heeft tarwebier, altijd al wijder verbreid, de laatste decennia een hoge vlucht genomen. De meeste van de circa 600 Beierse brouwerijen maken er tenminste één; de kleuren blauw en wit van de vlag sieren vaak het etiket. Deze populariteit strekt zich uit tot het aangrenzende Baden-Württemberg. Het centrum van de stijl is ongetwijfeld te vinden in de dorpen rondom München, waarvan de universiteit 's werelds beroemdste brouwfaculteit en collectie brouwgisten heeft in Weihenstephan. Vroeger werk leidde ongetwijfeld tot de selectie van ideale lokale giststammen voor tarwebier en deze verlenen het bier een zeer kenmerkend kruidnagelachtig aroma dat, gecombineerd met een zachte fruitigheid (pruimen, appels, zwarte bessen), een Zuid-Duits Weissbier of Weizenbier karakteriseert.

Een Berlijnse traditie is het wrange Weisse zoeten met een siroop, van gewoonlijk frambozen (rood) of zoete lievevrouwebedstro (groen).

Een Berlijnse traditie is het wrange Weisse zoeten met een siroop, van gewoonlijk frambozen (rood) of zoete lievevrouwebedstro (groen).

Weiss of Weizen

Tarwebieren in Duitsland heten Weissbier of Weizenbier. Weiss (wit) lijkt passender voor een troebel, ongefilterd bier en Weizenbier (tarwebier) voor het heldere type, maar zo'n regel schijnt niet te bestaan. Brouwers stellen dat de terminologie afhangt van geografische verschillen tussen Franken, de Pfaltz, Schwaben en andere delen van het zuiden, maar het bewijs is niet afdoende.

Gefilterde versies zijn vaak zo helder dat ze de toevoeging 'kristal' verdienen; ze worden 'Kristallweizen' genoemd. Sommige bierdrinkers vinden ook de smaak en het mondgevoel helderder en schoner. Het mag ketterij zijn het te zeggen, maar sommige fruitige accenten onthullen zich eleganter als ze niet worden vertroebeld door de stoffigheid van zelfs het fijnste bezinksel of een restje dode gistcellen.

Hefeweizen / Hefetrub / Mit hefe

Hefe betekend 'met bezinksel' of 'met gist'. Bij een Hefeweizen wordt er dus opnieuw gist toegevoegd aan de fles om het bier een troebel ('trub') uiterlijk te geven.

Hefe betekend 'met bezinksel' of 'met gist'. Bij een Hefeweizen wordt er dus opnieuw gist toegevoegd aan de fles om het bier een troebel ('trub') uiterlijk te geven.

Deze termen worden gebruikt om een tarwebier met bezinksel aan te duiden: 'mit Hefe' betekent 'met gist', 'trub' heeft dezelfde etymologie als ons 'troebel'. In dit verband slaat het op de door het bezinksel veroorzaakte troebelheid. Jonge milieubewuste Duitsers zien mistig tarwebier als de 'natuurvoeding' van de drankenwereld.

Dunkelweizen

Hoewel het zomerse imago van tarwebieren goed bediend wordt door de lichte typen, hoeft de donkere variant niet tot de herfst te wachten. De koelte van de avond is voldoende excuus. De donkere mout geeft een toffeesmaak die de appelachtige smaken van de gist omhult. Er is niet alleen toffee-appel, maar soms ook banaan. Misschien een dessertbier bij de Chinees?

Weizenbock

Schneider Aventinus is een van de beroemdste exponenten van de Weizenbock bieren.

Schneider Aventinus is een van de beroemdste exponenten van de Weizenbock bieren.

De frisse fruitigheid van tarwebier wordt voller en steviger in de 'bock'-versiers van Weizenbier, met een alcoholgehalte van 6,5 tot 8,5 %. Donkere versies van dit bier zijn dubbel lekker. Bij de in Dunkelweizen gesuggereerde toffee-appel- en banaan-smaken komen nog de intensere smaak en de warme invloed van de alcohol.

Het lijkt alsof het dessertachtige karakter is versterkt door een klodder room en een scheut Sambuco of zelfs absint. Een klassiek voorbeeld van deze stijl is Aventinus van de Schneider-brouwerij in Kelheim.

In het zuiden van Beieren drinken traditionalisten hun tarwebier lichtverwarmd om meer aroma en smaak te krijgen. In de emmertjes zit warm water.

In het zuiden van Beieren drinken traditionalisten hun tarwebier lichtverwarmd om meer aroma en smaak te krijgen. In de emmertjes zit warm water.

Steinweizen

Het woord 'Stein' slaat hier niet op de typisch Beierse stenen bierkruiken maar op een zeer oude brouwmethode. Voordat men grote koperen brouwketels kon vervaardigen, werden houten vaten gebruikt. Het was niet doenlijk het brouwsel te koken met een vuur onder een houten vaten gebruikt. Een alternatief was stenen te verhitten en deze in de vaten te schuiven. Deze methode lijkt onwaarschijnlijk, maar was goed gedocumenteerd. In 1982 deed een brouwerij in het Beierse Coburg de techniek herleven door een op tarwe gebaseerd 'Steinbier' te produceren. Het bedrijf verhuisde later naar de omgeving van Augsburg en heeft sindsdien de productie gestaakt. Varianten op dit thema zijn gemaakt door enkele Amerikaanse brouwerijen, met name Bosco's in Tennessee. De hete stenen brengen niet alleen het brouwsel aan de kook, maar krijgen ook een patina van gekaramelliseerde gerstemout. De stenen worden later in de rijpingsvaten geplaatst, waarin de suiker een verdere gisting stimuleert. Het resultaat is een rokerige, stroperige toffeesmaak in het bier, dat toch nog steeds licht van structuur en zuiver op de tong is - een verfrissend tarwebier.