familie - selected
          
banner
Familie Vanhemel - 300 jaar Limburgse geschiedenis - Tak 1 - Petrus Van Hemel en zijn nakomelingen.
Inleiding & Naam
Kroniek - Tak 1
Kroniek - Tak 2
Kroniek - Tak 3
Home

Familie Vanhemel - 300 jaar Limburgse geschiedenis

Inleiding

De bedoeling van dit onderdeel van onze website is niet gewoon een droge opsomming te geven van alle telgen van de familie Vanhemel sinds PETRUS VAN HEMEL de grens tussen Antwerpen en Limburg overstak om zich als eerste te vestigen in (Noord-)Limburg. Het is eerder de bedoeling om een beeld op te roepen van de mensen die er deel van uitmaakten of uitmaken.

Een ander beslissingspunt dat we moesten maken, is hoe uitgebreid we met deze kroniek moesten gaan. Handig hierbij was de website van Jan Van Hemelen (zie onderdeel "Inleiding & Naam"). Al gauw konden we vaststellen dat een volledige vermelding van de familie een immense taak zou zijn. Daarom beslisten we om in een rechte lijn te gaan van PETRUS VAN HEMEL naar de ouders van mijn grootvader JAN VANHEMEL en van dan af in de breedte te gaan. Dit leverde nog bijna 450 personen op die hier de revue zullen passeren.

Tak 1 - Petrus Van Hemel en zijn nakomelingen

Maar beginnen doen we met het begin. Laten we eens kijken wat we weten van Petrus Van Hemel. In de stamboom staat het volgende:

PETRUS VAN HEMEL is geboren in Balen. Petrus is overleden op 20-11-1767 in Hechtel.

We weten dus dat hij geboren werd in Balen, net over de Antwerpse grens ter hoogte van Leopoldsburg. We weten echter ook dat Leopoldsburg toen nog niet bestond, dus het moet in die tijd een desolate omgeving geweest zijn. We weten NIET wanneer hij geboren werd en ook niet met zekerheid wanneer hij naar Limburg trok. We kunnen echter veronderstellen dat het te maken heeft met wat we verder in de stamboom lezen:

Petrus:

(1) trouwde op 23-02-1716 in Hechtel met Margaretha Beerten. Margaretha is geboren in Hechtel? (geen 100% zekerheid). Margaretha is overleden op 01-02-1753 in Hechtel.

Er wordt dus van uitgegaan dat Margaretha geboren werd en woonachtig was in Hechtel, dat Petrus haar daar leerde kennen en dat ze trouwden. 100% zekerheid bestaat hier ook niet voor want in die tijd was het zeker nog niet een verplichting om elke geboorte te registreren. Ook levert de verspreiding van de familienaam Beerten in België niet echt duidelijkheid:

 

Verspreiding van de naam Beerten in België. Bron: familienaam.be.

Verspreiding van de naam Beerten in België. Bron: familienaam.be.

De website familienaam.be is een handig hulpmiddel om onmiddellijk te zien hoe een bepaalde naam zich verspreidt heeft in België. Een nadeel is dat je kennis van geografie behoorlijk moet zijn vermits er enkel een grafische weergave van de gemeentes wordt gegeven. Een ander nadeel is dat de website natuurlijk enkel een weergave geeft van de huidige situatie en niet van 300 jaar geleden, de periode die ons vooral interesseert. Toch kunnen we op de kaart zien dat het zwaartepunt van de verspreiding van de naam zich nog steeds bevindt in de grensregio Antwerpen - Limburg. We zien ook dat de naam meer voorkomt in Balen (in de groep 18-32) als in Hechtel-Eksel (2-6 inwoners). Dit op een totaal van 733 inwoners die de naam Beerten dragen in België.

Bewijzen doet dit niets, maar het geeft toch aanleiding tot voorzichtigheid om niet zomaar te veronderstellen dat Margaretha werd geboren en getogen in Hechtel. Wat weten we wel: dat Petrus en Margaretha huwden in Hechtel. In een niet eens zo ver verleden (vraag maar aan je ouders, of je weet het misschien zelf) was het immers gebruikelijk dat een huwelijk werd voltrokken in de gemeente van de bruid. We kunnen er ook redelijkerwijs van uitgaan dat Petrus en Margaretha in Hechtel bleven, ze stierven immers beide in Hechtel.

Alvorens ze stierven, gebeurde er echter nog veel. Zo kregen ze drie kinderen:

  1. Anna Van Hemelen, geboren op 21-04-1717 in Hechtel. Anna is overleden op 06-07-1738 in Hechtel, 21 jaar oud.
  2. Joannes Van Hemelen, geboren op 03-07-1720 in Hechtel. Joannes is overleden op 20-07-1768 in Hechtel, 48 jaar oud.
  3. Gertrudis Van Hemelen, geboren in Balen. Gertrudis is overleden op 30-10-1792 in Hechtel.

Er vallen hier onmiddellijk weer een aantal dingen op. Eerst en vooral de naamsverandering: vader Petrus heette immers VAN HEMEL zijn kinderen heetten allemaal VAN HEMELEN. Dit is naar analogie met wat er in Kempen gebeurde, zoals we weten uit de inleiding! Hun oudste kind Anna werd geboren in 1717, zoon Joannes in 1720 en van hun derde kind, dochter Gertrudis is de geboortedatum niet gekend. Wat ook vreemd is, is dat Gertrudis terug in Balen geboren werd! Wil dit zeggen dat Petrus en Margaretha een tijdje terug naar Balen getrokken zijn? Of is dit gewoon een toevalstreffer? Beviel Margaretha bijvoorbeeld tijdens een bezoekje aan de familie van Petrus?

Op basis van de geboortedata van de kinderen kunnen we ook een vermoedelijke geboorteperiode veronderstellen voor Petrus en Margaretha. Een beredeneerde gok is waarschijnlijk de periode 1690 - 1695. Dat zou dan een leeftijd veronderstellen tussen 27 en 22 jaar voor Petrus en Margaretha bij de geboorte van hun eerste kind.

In elk geval hebben ze daarna definitief beslist om Hechtel als hun vaste woonplaats te kiezen, vermits al hun kinderen er hun leven doorbrachten, er huwden en stierven. In de zomer van 1738 sloeg het noodlot echter toe: dochter Anna stierf op de jonge leeftijd van 21 jaar. In die tijd stierven jonge mensen niet zomaar en waren ziekten en epidemieën dikwijls een oorzaak van jong sterven. Dit lijkt in het jaar 1738 niet zo geweest te zijn, geen enkele van de bekende ziekten uit die tijd (pest, cholera en tyfus - ja, die ziekten kwamen hier ook voor!) heersten toen in onze regio, zelfs niet in West-Europa. Misschien was haar overlijden een ongeluk (geen verkeersongeluk waar zo vele jonge mensen nu het leven bij laten), maar een werkongeluk op de boerderij misschien.

15 jaar later, in 1753, sterft Margaretha. Zij moet dan voor die tijd toch al een respectabele leeftijd van om en bij de 60 jaar gehad hebben, net als Petrus trouwens. Wie denkt dat Petrus dan rustig van zijn oude dag zal gaan genieten heeft het mis. In de stamboom lezen we immers:

(2) Petrus trouwde op 08-07-1753 (amper 5 maanden na het overlijden van Margaretha!) met Catharina Geererts, 38 jaar oud. Catharina is geboren op 08-03-1715 in Hechtel. Catharina is overleden in Hechtel.

In die tijd was de meest voorkomende reden van hertrouwen na het overlijden van de eerste vrouw, de zorg voor de kinderen waarmee vader alleen achterbleef. Die reden gaat hier zeker niet op! Gertrudis en Joannes hadden toen immers al een leeftijd van boven de 30 jaar. Catharina, de tweede vrouw van Petrus was zelfs niet veel ouder dan zijn kinderen, ze werd immers geboren in 1715. Toen Petrus en Catharina trouwden, waren zowel Gertrudis als Joannes al zelf getrouwd, Gertrudis in 1749 en Joannes in 1750 en hadden zelf gezinnen. Het lijkt er dus op dat Petrus zelf nog geen zin had om alleen te blijven en er zelfs niet vies van was om een jonge vrouw als echtgenote te nemen!

We merken verder ook nog op dat Joannes ook vrij jong stierf op 48-jarige leeftijd, maar gelukkig voor ons (want het is dankzij hem dat de familie vaste voet aan de grond kreeg in Limburg) heeft hij in zijn vrij korte leven nog voor een aanzienlijk nageslacht gezorgd van 8 kinderen!

Je leest alles over Joannes en zijn echtgenote Anna in het volgende hoofdstuk: Tak 2!