familie - selected
          
banner
Familie Vanhemel - 300 jaar Limburgse geschiedenis - Tak 2 - Joannes Van Hemelen en zijn nakomelingen.
Inleiding & Naam
Kroniek - Tak 1
Kroniek - Tak 2
Kroniek - Tak 3
Home

Familie Vanhemel - 300 jaar Limburgse geschiedenis

Tak 2 - Joannes Van Hemelen en zijn nakomelingen

Wat lezen we in de stamboom over Joannes Van Hemelen:

JOANNES VAN HEMELEN is geboren op 03-07-1720 in Hechtel, zoon van Petrus Van Hemel en Margaretha Beerten. Joannes is overleden op 20-07-1768 in Hechtel, 48 jaar oud.

Dit weten we al uit de vorige tekst, de tekst vervolgd echter zo:

Joannes trouwde, 30 jaar oud, op 30-08-1750 in Hechtel met Anna Reynders, 29 jaar oud. Anna is geboren op 26-03-1721 in Hechtel. Anna is overleden op 09-02-1794 in Hechtel, 72 jaar oud.

Wat opvalt is dat zowel Joannes als Anna al redelijk oud waren toen ze trouwden, namelijk 29 en 30 jaar. In die tijd was dit zeker vrij laat. Meestal moeten de redenen voor late huwelijken gezocht worden in de levensomstandigheden van die tijd. Tijd dus voor een kort geschiedenislesje:

In de periode 1720-1750 (de jaren dat Joannes opgroeide, voorafgaand aan zijn huwelijk) vielen de Zuidelijke Nederlanden (ongeveer het huidige België) onder de heerschappij van de Oostenrijkers (Habsburgse Rijk). Echter niet zo in onze contreien!

Het huidige Limburg, stond in die tijd nog bekend onder de naam Graafschap Loon (de naam Limburg werd pas ingevoerd in 1815 op uitdrukkelijke wens van Willem I, in 1815 werden de Zuidelijke en Noordelijke Nederlanden immers verenigd onder Nederlandse Heerschappij, de tweede overheersing). Het graafschap maakte toen deel uit van het veel grotere Prinsbisdom Luik. Het Prinsbisdom behield onder alle overheersingen zijn zelfstandig statuut (zowel onder het Nederlandse, Spaanse als Oostenrijkse bewind).

 

Kaart van de Zuidelijke Nederlanden onder Oostenrijks (Habsburgs) bewind.

Op de kaart de Zuidelijke Nederlanden onder bewind van de Oostenrijkers. Het onafhankelijke statuut van het Prinsbisdom Luik is duidelijk te zien (in het grijs ingekleurd).

De Oostenrijkse Periode betekende voor de Zuidelijke Nederlanden een bloeiperiode, echter voor het Prinsbisdom niet. De overheersing van de Oostenrijkers bracht ook bescherming voor de bevolking, waar onze regio niet van profiteerde omwille van het zelfstandige statuut van het Prinsbisdom. Deze situatie stelde zich al eeuwen bij ons, waardoor ons gebied eerder beschouwd werd als een gebied van vogelvrijen: soldaten van eerst de Spanjaarden en daarna de Oostenrijkers hielden regelmatig strooptochten hier. Het Prinsbisdom kon zijn bewoners toen niet echt verdedigen wegens een gebrek aan middelen waardoor de bevolking zwaar leed onder deze strooptochten. Tijdens de Spaanse overheersing leidde dit al tot de oprichting van "schansen" een typisch Noord-Limburgs fenomeen waarbij burgers zich organiseerden om de bevolking te beschermen.

Als we naar enkele feiten gaan kijken die plaatsvonden in de periode 1720-1750, wordt duidelijk waarom de situatie niet zo rooskleurig was om een nieuw gezin te stichten:

Na 1732 brak er een korte periode van rust aan, de bokkerijders buiten beschouwing gelaten, maar niet voor lang:

© http://www.graafschaploon.be Bezoek deze website voor een zeer gedetailleerde geschiedenis van het Graafschap Loon.

Toeval of niet, vanaf 1750 treedt er opnieuw een periode van rust in, die standhoudt tot in 1756, toen de 7-jarige oorlog uitbrak. Hebben Joannes en Anna gewacht op deze gunstige periode om te trouwen en een gezin te stichten? Zeker is dit niet, maar het is alleszins zo dat de periode 1750-1756 de rustigste periode was tot dan toe in hun leven.

Laten we eens kijken hoe het hen verder verging met een opsomming van hun kinderen:

  1. Jacobus Van Hemel, geboren op 20-04-1751 in Hechtel. Jacobus is overleden op 05-04-1754 in Hechtel, 2 jaar oud.
  2. Henricus Van Hemel, geboren 01-12-1752 in Hechtel. Henricus is overleden op 16-12-1812 in Hechtel, 60 jaar oud.
  3. Elisabeth Van Hemel, geboren op 29-12-1754 in Hechtel. Elisabeth is overleden op 22-05-1763 in Hechtel, 8 jaar oud.
  4. Jacobus Van Hemel, geboren op 02-05-1757 in Hechtel. Jacobus is overleden op 23-08-1799 in Hechtel, 42 jaar oud.
  5. Joannes Van Hemel, geboren op 10-01-1759 in Hechtel. Joannes is overleden op 17-01-1759 in Hechtel, 7 dagen oud.
  6. JOANNES (JAN) VAN HEMEL, geboren op 23-06-1760 in Hechtel. Jan is overleden op 01-04-1837 in Hechtel of Houthalen, 76 jaar oud.
  7. Cecilia VANHEMEL, geboren op 14-05-1763 in Hechtel. Cecilia is overleden op 11-07-1833 in Hechtel, 70 jaar oud.
  8. Elisabeth Van Hemel, geboren op 20-01-1767 in Hechtel. Elisabeth is overleden op 15-07-1812 in Hechtel, 45 jaar oud.

Niet slecht, zo een nageslacht op nauwelijks 17 jaar tijd op de wereld zetten, zou men denken...

Als we echter in detail gaan kijken, zien we opnieuw veel tegenspoed en ellende: 3 van hun kinderen haalden op geen stukken na de volwassen leeftijd, reeds beginnend met hun eerste kind, Jacobus, die net geen 3 jaar werd. Voor zijn overlijden zien we niet meteen een verband met de levensomstandigheden omdat zijn geboorte en overlijden nog in de betrekkelijk rustige periode van 1750-1756 viel. De reden van zijn overlijden blijft dus in nevelen gehuld.

Bij het overlijden van het tweede kind, Elisabeth, is de situatie echter opnieuw minder gunstig. Elisabeth overleed op de leeftijd van 8 jaar in 1763. We halen er opnieuw de geschiedenis bij:

Is het overlijden van Elisabeth te wijten aan de Zevenjarige Oorlog? Zeker weten we dit niet maar alleszins waren de omstandigheden in de jaren voorafgaand aan haar overlijden en ook nog in haar sterftejaar veel minder gunstig dan in de periode 1750-1756. Het overlijden van het derde kind, Joannes, nauwelijks 7 dagen oud in 1759 valt ook pal in deze periode.

Van de 8 kinderen van Joannes en Anna bereikten dus slechts 5 de volwassen leeftijd en om de rampspoed compleet te maken, overleed Joannes zelf, amper 1 jaar na de geboorte van zijn laatste kind, Elisabeth, in 1768.

Kunnen we voor het betrekkelijk vroegtijdige overlijden van Joannes opnieuw de reden terugvinden in de geschiedenis? Niet echt, lijkt het... Het enige wat we terugvinden is het volgende:

1769: Er woedde een veeziekte in Hechtel.

Dus een jaar na zijn overlijden, brak er een veeziekte uit in Hechtel. Dit zegt waarschijnlijk niets over het overlijden van Joannes, dat dus ook in nevelen gehuld blijft, maar veel meer over de omstandigheden waarin Anna verder moest na het overlijden van haar man. In het jaar van zijn overlijden hadden geen van haar kinderen de volwassenheid al bereikt. Henricus, hun eerste overlevende kind was bij het overlijden van zijn vader op 20-07-1768 nog geen 16 jaar oud (geboren op 01-12-1752), hun jongste kind, Elisabeth was nauwelijks 1 jaar oud (geboren op 20-01-1767). Tot overmaat van ramp brak dan een jaar na zijn overlijden, in 1769 nog een veeziekte uit in Hechtel. Het moeten bittere jaren geweest zijn voor het vaderloze gezin...

Gelukkig voor Anna groeiden haar andere 5 kinderen wel voorspoedig op en leek het tij althans voor enkelen onder hen te keren.

Laten we nu eens enkele andere feiten bekijken die opvallen bij de (overblijvende) kinderen.

  1. De naam verandert opnieuw! Joannes heette immers VAN HEMELEN, we zien bij zijn kinderen dat de meervoudsvorm (-EN) opnieuw vervalt, een trendbreuk met de Kempen waar de naam VAN HEMELEN wel zou blijven bestaan. Dit wijst er op dat de verwantschap met de Kempense oerfamilie vervaagde en er stilletjesaan een echte Limburgse familie ontstond.
  2. Dit blijkt ook uit het feit dat alle 8 de kinderen werden geboren in Hechtel en er ook overleden, met slechts 1 twijfelgeval: men is er niet zeker van of JOANNES (JAN) overleed te Hechtel of te Houthalen. Waarom dit zo is, lezen we in het volgende hoofdstuk (Tak 3) omdat JAN degene zal zijn die de volgende stap zal zetten in de chronologie van de familie VANHEMEL.
  3. Er valt nog iets anders op als we naar de namen van de kinderen kijken: We zien voor het eerst, bij het zevende kind, Cecilia, de naam VANHEMEL opduiken! Dus aan mekaar geschreven. Vanzelfsprekend is het niet Cecilia die voor de introductie van de naam gezorgd heeft. Daarvoor is het wachten tot de volgende generatie wanneer blijkt dat de naam zich definitief verderzet.

Onder zware tegenspoed hebben Joannes en Anna een gezin op de wereld gezet dat er voor gezorgd heeft dat de familie VANHEMEL vaste voet in Limburg aan de grond kreeg.

Lees hoe dit verhaal zich verder ontwikkelt in het volgende hoofdstuk (Tak 3) over JAN, die we gemakkelijkheidshalve zo blijven noemen om verwarring mat andere JOANNES(EN) te voorkomen.