familie - selected
          
banner
Familie Vanhemel - 300 jaar Limburgse geschiedenis - Tak 3 - Joannes (Jan) Van Hemel en zijn nakomelingen.
Inleiding & Naam
Kroniek - Tak 1
Kroniek - Tak 2
Kroniek - Tak 3
Home

Familie Vanhemel - 300 jaar Limburgse geschiedenis

Tak 3 - Joannes (Jan) Van Hemel en zijn nakomelingen

Om verwarring te voorkomen met Joannes uit de vorige tak, verwijzen we in het vervolg van deze tekst naar JAN VAN HEMEL (in plaats van JOANNES VAN HEMEL)

Wat lezen we in de stamboom over Jan Van Hemel:

JAN VAN HEMEL is geboren op 23-06-1760 in Hechtel, zoon van Joannes Van Hemelen en Anna Reynders. Jan is overleden op 01-04-1837 in Hechtel of Houthalen, 76 jaar oud.

We zien dat Jan, in tegenstelling tot zijn vader die maar 48 jaar werd, de zeer respectabele leeftijd van 76 jaar bereikte, zeker een hoge leeftijd voor die tijd! We kunnen van Jan ook zeggen dat hij in de tijdspanne van zijn leven maar liefst 4 politieke omwentelingen heeft meegemaakt! Hij werd immers geboren in 1760 (Oostenrijkse overheersing, ook al klopt dit niet helemaal vermits het Prinsbisdom Luik toen nog bestond en zij feitelijk geen deel uitmaakten van het Habsburgse Rijk - zie hierover de beschrijving in Tak 2). In 1790 werd er kortstondig de Verenigde Belgische Staten opgericht. Dit was een confederatie van de Zuidelijke Nederlanden die bestond van januari tot december 1790, tijdens een kortstondige opstand tegen de Habsburgse keizer Jozef II. De negen stichtende leden van deze statenbond waren Brabant, Henegouwen, Vlaanderen, West-Vlaanderen, Namen, Mechelen, "Belgisch" Gelre, Doornik en het Doornikse. We zien opnieuw dat ook hier het Prinsbisdom Luik er geen deel van uitmaakte en onze familie dus theoretisch er ook niet door getroffen werd (maar zoals we reeds weten uit de Oostenrijkse periode, is dit allemaal relatief).

 

Kaart van het Grondgebied van de Verenigde Belgische Staten in 1790.

Grondgebied van de Verenigde Nederlandse Staten (1790). In het grijs de gebieden van het toenmalige Limburg (rond het stadje Limbourg), dat slechts tijdelijk deel uitmaakte van de statenbond.

Deze situatie hield slechts een klein jaar stand maar daarna volgde er een veel belangrijker omwenteling die ook het einde van het Prinsbisdom Luik betekende. We hebben het natuurlijk over de inval van Napoleon in ons land die na enkele veldslagen (in 1792 en 1794) de heerschappij in ons land definitief overnam en zo dus vanaf 1794 de Franse overheersing een feit was.

Laten we er Jan Van Hemel terug bijnemen. Wat lezen we verder over hem:

(1) Jan Van Hemel trouwde, 36 jaar oud, op 28-06-1796 in Hechtel met Anna Catharina Achten. Anna is geboren in Houthalen in ca. 1761. Anna is overleden op 03-12-1809 in Hechtel.

We zien dus opnieuw dat ook deze voorvader op latere leeftijd huwde. In dit geval is de reden niet ver te zoeken! We zien immers dat Jan en Anna trouwden in 1796, dat is dus 2 jaar nadat ons land onder Franse heerschappij kwam. De voorgaande jaren was de politieke instabiliteit waarschijnlijk te groot om een gezin te starten.

Hoe verging het hen verder? We vervolgen met een opsomming van hun kinderen:

  1. Joannes Vanhemel, geboren op 21-08-1797 in Hechtel. Joannes is overleden op 12-01-1850 in Borkel en Schaft (NL), 52 jaar oud.
  2. Gerardus Vanhemel, geboren 14-02-1800 in Hechtel. Gerardus is overleden op 23-09-1868 in Hechtel, 68 jaar oud.
  3. Hendrik Vanhemel, geboren op 03-06-1805 in Hechtel. Hendrik is overleden op 14-11-1865 in Peer, 60 jaar oud.

Ze hadden dus 3 kinderen toen echter het noodlot toesloeg: moeder Anna overleed immers al in 1809 toen haar kinderen nauwelijks 12, 9 en 4 jaar oud waren. Voor het vroege overlijden van Anna vinden we niet echt een reden. In elk geval was 1809 een jaar van redelijke politieke stabiliteit (ook al was dat ook relatief in deze korte periode van meerdere omwentelingen).

Toch wachtte vader Jan nog 4 jaar alvorens te hertrouwen, het moeten dus 4 zware jaren geweest zijn voor het jonge gezin:

(2) Jan Van Hemel trouwde, 52 jaar oud, op 07-02-1813 in Hechtel? met Maria Margaretha Dams, 35 jaar oud. Maria is geboren op 04-10-1777 in Eksel. Maria is overleden op 17-01-1850 in Hechtel, 72 jaar oud.

Ook met Maria kreeg Jan nogmaals 3 kinderen:

  1. Anna Catharina Vanhemel, geboren op 09-11-1813 in Hechtel.
  2. Anna Vanhemel, geboren op 14-10-1814 in Hechtel.
  3. Martinus Vanhemel, geboren op 29-03-1821 in Hechtel. Martinus huwde met Gertrudis Jambon en kreeg met haar 1 kind (Jan Martinus Vanhemel).

Van deze 3 kinderen zijn er zeer weinig gegevens bekend. We kunnen echter wel afleiden dat hun eerste kindje Anna, zeer kort moet geleefd hebben vermits haar zusje, die minder dan een jaar na haar geboren werd, ook de naam Anna kreeg. Iets wat vreemd lijkt als beide kinderen nog in leven zouden geweest zijn.

Van het tweede kind Anna hebben we enkel haar geboorteplaats en datum maar verder geen gegevens. Het feit dat er ook geen huwelijk van haar bekend is, doet vermoeden dat ook zij niet oud geworden is. Enkel Martinus, hun derde kind, bereikte zeker de volwassen leeftijd vermits we weten dat hij huwde en 1 kind kreeg. Het feit dat hij echter maar 1 kind kreeg, doet veronderstellen dat ook hij niet echt oud werd, vermits er in die tijd meestal grote gezinnen waren.

Er valt nog iets anders op: tussen het 2e en het 3e kind, gaapt er een periode van 7 jaar, zeker niet normaal in die tijd en zeker niet omdat Jan ondertussen al een respectabele leeftijd had (in 1821 had Jan al de kaap van 60 jaar bereikt en was zijn tweede vrouw ook al 44 jaar). Ook hiervoor is er echter een logische verklaring: in 1815 verloor Napoleon de slag bij Waterloo en zelfs al voor deze beslissende veldslag besloten de geallieerden op het Congres van Wenen (1815) een gordel van bufferstaten rond Frankrijk aan te leggen. Met dit doel werd BelgiŽ opnieuw met de Verenigde ProvinciŽn versmolten. De volgende omwenteling was dus een feit, en voor ons gezin dus waarschijnlijk opnieuw een reden om gezinsuitbreiding uit te stellen totdat de situatie terug genormaliseerd was.

De jaren tussen 1815 en 1831 zouden woelig blijven want al in 1829 werd gevreesd dat een revolutie in de Zuidelijke Nederlanden onafwendbaar zou zijn. Dat was voornamelijk omwille van godsdienstverschillen. De Zuidelijke Nederlanden waren immers voor het overgrote deel katholiek terwijl de Noordelijke Nederlanden voornamelijk protestants waren. In 1831 was de onafhankelijkheid van België een feit.

Wat echter velen niet weten is dat Limburg (hiermee bedoelen we de huidige provincie Limburg en niet het hertogdom Limburg) een strijdpunt bleef tussen Nederland en België tot in 1839! Twistpunt was de stad Maastricht die ten westen van de Maas lag en dus officieel deel uitmaakte van België. Pas nadat Maastricht werd opgegeven door België, aanvaarde koning Willem I van Nederland de onafhankelijkheid van België, tijdens het verdrag van Londen in 1839.

We weten dat Jan Van Hemel overleed in 1837 dus in de volle onafhankelijksstrijd van Limburg.

Laten we nu eens enkele andere feiten bekijken die opvallen bij de 6 kinderen van Jan Van Hemel.

  1. De naam verandert opnieuw: Jan heette immers VAN HEMEL, we zien echter bij zijn kinderen dat die alle zes de naam VANHEMEL dragen, dus aan mekaar geschreven en zoals we weten, is dat nu nog steeds onze naam. De officiële vastlegging van de naam was dus een feit!
  2. De oudste zoon van Jan en Anna, JOANNES VANHEMEL, overleed in Borkel en Schaft, in Nederland. We weten van Joannes dat hij boerenknecht was in dit dorp en dat er geen huwelijk van hem bekend is en dat hij er dus ook overleed op de betrekkelijk jonge leeftijd van 52 jaar.
Route van het huidige centrum van Hechtel naar het dorp Borkel en Schaft in Nederland.

Route van het huidige centrum van Hechtel naar het dorp Borkel en Schaft in Nederland.

We zien dus op het kaartje hierboven de locatie van Borkel en Schaft. Borkel en Schaft is nu een gehucht van Valkenswaard en ligt net over de grens, ongeveer ter hoogte van Achel. Hechtel, waar het gezin van Jan Van Hemel woonde naar dit dorp is momenteel, via de bestaande wegeninfrastructuur, 25 km van mekaar gelegen. In die tijd moet het toch een aanzienlijke reis geweest zijn. Waarom Joannes hier naar toe trok is niet geweten. Was hij een Orangist? Wou hij in volle onafhankelijkheidsstrijd liever Nederlander blijven? Het lijkt in elk geval een beetje vreemd vermits het voor een boerenknecht in die tijd toch niet zo moeilijk moet geweest om werk te vinden dichter bij huis.

De persoon die ons echter het meest interesseert is HENDRIK VANHEMEL, het derde en jongste kind van Jan en zijn eerste vrouw, Anna. Het is hij die de volgende stap zal zetten in onze familiekroniek (in Tak 4)!