familie - selected
Wapenschild Marie Vilters
          
banner
Oorsprong van het wapenschild van de familie Vilters.
Oorsprong naam
Wapenschild
Jan Vilters
Jean De Wilde
Home

Familie Vilters - Oorsprong wapenschild

De Limburgse familie Vilters voerde als wapen "in groen drie omgekeerde, zilveren tulpen met korte, gouden stengel, geplaatst 2-1".

In een oude stamboom in ons bezit lezen we, dat Hendrik Vilters (° ca. 1410) gehuwd was met een zekere "Jouffr. Aleydis" en met haar zeven kinderen had. De voornaamste tak is wel die van hun zoon Hendrik Vilters, heer van Loobos bij Diest en gehuwd ca. 1447 met Maria van Kersbeke. Uit dit huwelijk stamt Jan Vilters, die huwde met Elisabeth van Mijlle. Hun zoon, ook Jan gedoopt, huwde met Margaretha Bosmans, zijn "dienstmaagt" en dit "naer dat hij met haar negen kinderen verweckt hadde".

De familie Vilters, waarvan leden een voorname rol speelden in onze gewesten, was o.a. verwant met de geslachten Staesborch, van Rijckel (nvdr: van Ryckel), van Stapel en Sprolants.

Uit: Limburgse families en hun wapen (1978), p. 138.

Bron: http://www.hasel.be/nl/subjects/2708/familie-vilters.html

In Wikipedia lezen we het volgende:

Tulpen werden in de westelijke wereld geïntroduceerd door de Weense ambassadeur voor Turkije, Ghislain de Busbecq, die over de bloemen schreef die hij in 1551 in het Turkse Edirne had gezien. Later zond hij enkele zaden ervan naar Oostenrijk. De aankomst van een vracht tulpenbollen in 1562 in Antwerpen betekende het begin van de Europese tulpenteelt. Rond 1593 verschenen de eerste exemplaren in Nederland.

Het kan dus onmogelijk zijn dat het wapenschild met tulpen hierboven al dienst deed in 1410 zoals de beschrijving doet uitschijnen. In 1410 waren er immers nog geen tulpen in West-Europa. Verder in de tekst lichten we ook toe dat de "tulp" waarvan sprake, eerder iets anders is.

De oude stamboom waarvan hierboven sprake is een boek geschreven door Baron Leon van Herckenrode (1845), Collection de Tombes, Épitaphes et Blasons de Hesbaye. Het Kasteel en de daarbij behorende Abdij van Herckenrode hebben altijd een grote rol gespeeld in het bewaren van geschiedkundige documenten van o.a. de adellijke families van Limburg.

In dit boek wordt de familie Vilters meerdere malen beschreven en vinden we ook een afbeelding van het wapenschild. Het wapenschild behoorde toe aan Marie Vilters overleden in 1651. In het boek wordt verder ook een stamboom weergegeven van de familie Vilters vanaf Henri Vilters (boek is in het Frans, Henri is het Franse equivalent van Hendrik zoals hierboven wordt vermeldt).

Het wapenschild hierboven, naar een letterlijke vertaling van de tekst in het Frans: In groen, drie rapen in zilver met gouden stelen. Het wapenschild is hier in ruitvorm, wat in de heraldiek duidt op een vrouw. Wat onmiddellijk opvalt is dat er hier nu plots sprake is van drie rapen (volgens de vertaling) in plaats van drie tulpen. Na verdere opzoekingen kwamen we tot de vaststelling dat het eerste wapenschild met de tulpen, het wapenschild is van de familie Vilters in Nederland. Met wat verbeeldingskracht kunnen de drie bloemen herkend worden als drie tulpen. Wat ook een logische verandering is, gezien het feit dat de tulp een typisch Nederlandse bloem is. Anderzijd is het ook zo naar onze mening, dat de rudimentaire tekening moeilijk als bewijs kan dienen dat het hier om tulpen gaat.

 

Wapenschild Familie Vilters
Rozenknop
Tulp

Vergelijk deze rozenknop met de tulp rechts: de afbeelding in het wapenschild kan in onze ogen evengoed een ontluikende rozenknop zijn.

Heel wat meer kopbrekens leveren de drie rapen in het "Belgische" wapenschild op. In de verschillende bronnen die we hebben teruggevonden over het wapenschild van de familie Vilters, wordt er steevast gepraat over "drie omgekeerde bloemen". Waar de rapen opeens vandaan komen is onduidelijk. We denken dat het hier gaat om een verkeerde interpretatie:

Rozenbottel
Rapen

Vergelijk deze rozenbottel met de rapen rechts: het wapenschild van Marie Vilters lijkt in onze ogen meer op een rozenbottel dan op een raap.

Hieronder volgt een uittreksel uit de stamboom van de familie Vilters:

Uittreksel 1 stamboom familie Vilters
uittreksel 2 uit de stamboom van de familie Vilters

Hieronder volgt het wapenschild en uittreksels uit de stamboom van de familie De Geloes. In deze stamboom komen ook leden van de familie Vilters voor:

uittreksel 1 uit de stamboom van de familie De Geloes
uittreksel 2 uit de stamboom van de Familie de Geloes

In de tekst hierboven lezen we het volgende:
Jean de Geloes, de Nysviller,., et en secondes noces Catherine Vilters-de-Lobos, l'an 1487 (3).
Vertaald: Jean de Geloes de Nysviller, tweede huwelijk met Catherine Vilters-de-Lobos, in het jaar 1487. De tekst verwijst dan verder naar de voetnoten (3). Hier lezen we het volgende:
(3) De Vilters-de-Lobos : de sinople à trois fleurs renversées d'argent à la queue d'or. Vertaald is
dit:
(3) De Vilters-de-Lobos : in groen, drie omgekeerde zilveren bloemen met gouden steel.

In 1487 was er dus wel degelijk sprake van drie omgekeerde bloemen en niet tulpen of rapen. We denken dus dat de versies van het wapenschild met de tulpen en de rapen, lokaal veranderde versies van het originele wapenschild zijn.

Hieronder nog het laatste deel van de stamboom van de familie de Geloes:

deel 3 van de stamboom van de familie de Geloes

Bron: http://www.marres.nl/herckenrode.htm

In nog een andere bron, Mémoire historique & généalogique sur la très ancienne noble maison de Kerckhove, door P.E. de Borcht, lezen we het volgende:

Tekst betreffende de verwantschap tussen de familie de Vilters en de familie de Kerckhove. Wapenschild van de familie (de) Vilters

Letterlijk vertaald, staat er: Marie de Vilters, droeg in groen drie omgekeerde bloemen "de campanules". Campanules zijn in de Nederlandse vertaling de bloemenfamilie der Klokjes, waar het Grasklokje (Campanula rotundifolia) de bekendste soort van is.

Interessant is ook de vermelding dat de Marie de Vilters waarvan hier sprake is, de dochter is van de burgemeester van Zoutleeuw. Vermits het wapenschild dat hier beschreven staat, duidelijk verwant is met dat van de familie Vilters (de Loobosch) uit Zelem, mogen we er van uit gaan dat het hier om dezelfde familie gaat.

Hieronder een foto van het grasklokje, dat duidelijk ook lijkt op het bloempje in het wapenschild bovenaan deze pagina:

Het grasklokje (Campanula rotundifolia)

Voor verdere informatie over deze bloemenfamilie zie:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Klokje

Om redenen van duidelijkheid, vermelden we nog even dat de Marie de Vilters waarvan hier sprake is, zeker niet dezelfde Marie is die in het begin van deze tekst vermeldt wordt.

Wat we ondertussen wel met bijna aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid kunnen zeggen, is dat "Marie" een graag gekozen naam was voor de vrouwelijke leden van deze familie.

Ondertussen hebben we ook sporen van de familie Vilters buiten Limburg gevonden. Hieronder een vermelding van een zekere Marcellus Vilters, heer van Oosterhove. Hij was getrouwd met vrouwe Françoise Schotte. De vermelding is van haar overlijden. Het betreft hier wel degelijk dezelfde familie Vilters als die in Zelem vermits het wapenschild opnieuw de drie omgekeerde bloemen betreft:

Vermelding Marcellus Vilters

Afdruk zegel van Arnould Vilters, wethouder te Gorssum (bij Sint-Truiden), 1601

In een boek, Nobiliaire des Pays-Bas et la Comté de Bourgogne, geschreven door Jean Charles Joseph de Vegiano, seigneur d'Hovel, in de periode 1750-1760, treffen we opnieuw het wapenschild van de familie Vilters de Lobos (nr.955) aan:

Wapenschild familie Vilters de Lobos in boek de Vegiano.
Afdruk zegel van Arnould Vilters, wethouder te Gorssum (bij Sint-Truiden), 1601