De kastelen van Heers

 

 

De Kastelen van Heers
ons land - focus


Welkom in Limburg!

Inleiding en bronvermelding
Algemene Geschiedenis
's Lands Glorie
Bezienswaardigheden
Home
           
banner
Vlag Limburg

Op de foto (van boven naar onder, van links naar rechts): Het kasteel van Mechelen-Bovelingen, het kasteel van Heers, het kasteel van Heks en het kasteel van Veulen.

Heers is een gemeente in Haspengouw, Limburg die bestaat uit vele kleine dorpen en waarvan een aantal mooie kastelen bezitten. We stellen er hier 4 voor:

Het kasteel van Heers

De geschiedenis van het kasteel van Heers, te Heers, gaat terug tot de 13e eeuw. Raes van Heers was zijn meest bekende en beruchte bewoner. Heers en zijn kasteel werden door de troepen van Karel de Stoute verwoest na hun overwinning in de Slag bij Brustem in 1467. (Lees meer over Raes van Heers op de pagina's van Jan Vilters). Graaf Henri de Rivière, een van de bewoners van het kasteel, had een dochter Barbara, die voor ze in 1774 overleed, abdis was van de abdij van Herkenrode.

Het kasteel en de hoeve verkeerden in 2006 in een vervallen staat. De overheid liet in maart 2007 beslag leggen op het kasteel en de hoeve en voert sinds oktober 2008 instandhoudingswerken uit. Het kasteel van Heers is sinds 1859 in handen van het adellijke geslacht Desmaisières, in 2005 met name de twee burggraven Michel en Ricardo Desmaisières.

Het kasteel van Heks

Het kasteel van Heks, gelegen in de gelijknamige deelgemeente Heks (Heers), werd in de 18e eeuw gebouwd door Prinsbisschop Franciscus Karel de Velbrück. Als liefhebber van de natuur zocht hij deze plek uit in het licht heuvelend Haspengouw om er zijn kasteel te bouwen. Hij liet er een Chinese tuin, een groentetuin en een rozentuin aanleggen. Later werd het kasteel verfraaid met een van de eerste landschapsparken op het Europese vasteland, geïnspireerd door de Engelse tuinarchitectuur van Capability Brown. Hij overleed op zijn domein in 1784.

Het domein is in bezit van de familie d'Ursel. De rozentuin beschikt over een uitzonderlijk assortiment rozenvariëteiten waarvan de oudsten in de oorspronkelijke tuin aanwezig waren. De tuinen en het park zijn open voor het publiek tijdens het tweede weekend van de maanden juni en september.

Het kasteel van Mechelen-Bovelingen

Het kasteel van Mechelen-Bovelingen is de kern van het oude goed Bovelingen, ook Schalkhoven genaamd. Jan van Schalkhoven is de oudste gekende eigenaar, vermeld in 1390. Nadien in het bezit van de familie van den Hoven en in 1526 verworven door Aert Schroots, heer van Pepingen. Michel de Borchgrave koopt het kasteel van zijn oom, Henri Schroots, in 1616. Waarschijnlijk bewoont hij vanaf deze periode het kasteel. In 1651 wordt het kasteel door Lorreinse troepen geplunderd.

Het oorspronkelijke kasteel was mogelijk een waterburcht. Waarschijnlijk vervangt Michel de Borchgrave, wanneer hij het goed in 1616 verwerft, de burcht door een waterkasteel. Het bestaat uit gebouwen in Maasstijl, rondom twee achter elkaar gelegen binnenplaatsen, waarvan het voorste, aan de oostzijde, de gesloten hoeve is. Het kasteel was voorzien van een Franse tuin met formele vijverpartijen.

In ca.1740, hebben verbouwingen plaats. Het kasteel is nu U-vormig. De hoeve wordt heropgebouwd aan de westzijde. Ca.1790 laat graaf de Borchgrave d'Altena opnieuw verbouwingen uitvoeren, die het kasteel een laatclassicistisch uitzicht geven. De kern van het gebouw blijft behouden, maar de oost- en westvleugel worden aanzienlijk ingekort. De kasteelgrachten worden gedempt en waarschijnlijk ontstaat in deze periode de tuin in landschapsstijl, de waterpartijen worden een grote vijver. Een nieuw U-vormig complex van dienstgebouwen bevindt zich aan de oostzijde van het kasteel, ongeveer op de plaats van de huidige dienstgebouwen. De manège, de ijskelder en het tuinpaviljoen dateren uit deze periode. Dit is de toestand zoals weergegeven in de Atlas van de Buurtwegen (1843). De dienstgebouwen worden eind 19e of begin 20e eeuw vervangen door de huidige, in eclectische stijl.

In het begin van de jaren 1920 wordt het kasteel verkocht aan de gebroeders Franz en Paul Wittouck uit Brussel, na hun overlijden aan de eigenaars van de Tiense Suikerraffinaderij; vanaf die periode wordt het kasteel niet meer bewoond. Ca.1947 woedt een zware brand in het kasteel, slechts één vleugel en een toren blijven bewaard. Ca.1954-55 worden de laatste resten afgebroken. Het interieur van het kasteel dateerde uit de periode van de verbouwing door graaf de Borchgrave d'Altena in 1790. Van het kasteel resten thans slechts de dienstgebouwen en de hoeve.

Het kasteel van Veulen

Over de oudste geschiedenis van het kasteel van Veulen is maar weinig bekend. De laatste eeuwen is het kasteel steeds aan de mode van de tijd aangepast. Hierdoor is het moeilijk om aan de hand van stijlkenmerken conclusies te trekken.

Ook de recente restauratie geeft daar onvoldoende antwoord op. Wel werd onder meer geconstateerd dat de torens veel later tegen het hoofdgebouw zijn gezet. De hoofdpoort (datum wapenschild boven poort: 1747) was er vroeger ook niet. Halverwege in het hoofdgebouw is loodrecht op de voorgevel een buitenmuur gevonden. Het wapenschild in de linkertoren met als datum 1669, is er naderhand ingezet en blijkt afkomstig te zijn van de watermolen van Broekom. De dakconstructie van het hoofdgebouw dateert van ongeveer de vijftiende eeuw terwijl andere constructies zelfs ouder zijn. Archieven zouden meer uitsluitsel moeten geven. Veel archiefmateriaal is nog niet onderzocht en bevindt zich bovendien op verschillende plaatsen in Europa.

Waarschijnlijk bestond het kasteel van Veulen in de middeleeuwen uit enkele versterkte gebouwen rond een binnenplein. Een deel van de rechtervleugel en een deel van het voorste gedeelte stammen vermoedelijk nog uit die tijd. Een belangrijke verbouwingsfase dateert uit het einde van de 15e of 16e eeuw. Het voorste gedeelte werd omgevormd tot herenverblijf. Het kasteel kreeg zijn huidige vorm zonder de torens en de asymmetrisch geplaatste poort. Deze kwamen er pas in de 18e eeuw. In deze tijd werden ook de meeste kruisvensters vervangen door grotere ramen en de binneninrichting ingrijpend veranderd. Daarbij werden om de balken aan het zicht te onttrekken, het plafond en de vloeren van het middengedeelte verlaagd (jaar fabricage behang: 1789). In 1880 werden de kamers op het gelijkvloers weer aangepast aan de toenmalige mode en voorzien van neoclassicistische interieurs. In 1910 werd op de binnenplaats een galerij tegen de achterzijde aangebouwd.

Vanaf 1960 zijn het kasteel en het park een beschermd monument. Het kasteel is in privé-bezit en kan niet bezichtigd worden. Momenteel (begin 2011) staat het kasteel te koop. De vraagprijs voor het kasteel en domein is maar liefst 7.500.000 Euro...