Bronnenwandeling te Voeren

 

Plan van de bronnenwandeling.
ons land - focus


Welkom in Limburg!

Inleiding en bronvermelding
Algemene Geschiedenis
's Lands Glorie
Bezienswaardigheden
Home
           
banner
Vlag Limburg

Plan van de wandeling.

AFSTAND 9,5 km

AARD VAN DE WEG Bospaden en veldwegen, vaak nat en modderig door bronnen, wachten je op. Maar je wandelt ook over verharde wegen en asfalt. De Voerstreek bestaat uit heuvels en valleien, dus moet je klimmen en dalen, soms erg steil. Geen rustige zondagswandeling dus, wel een prima ervaring voor wie er even de beuk in wil zetten!

ROUTE-AANDUIDING V4.

VERTREKPUNT Het Veltmanshuis in Sint-Martens-Voeren, een van de zes deelgemeenten van Voeren. Je kunt die plek vanuit allerlei richtingen bereiken. Hier volgt een voorbeeld. Volg de E314 tot in het Nederlandse Stein en neem dan de richting Maastricht (A2, E25). In Maastricht kom je een keer bij stoplichten. Je blijft eigenlijk op de autoweg en volgt de richting Luik. Neem afrit 58: Voeren-Fourons. Je rijdt door Moelingen, kruist een weg om rechtdoor naar 's Gravenvoeren te rijden, en daar blijf je, langs de kerk, rechtdoor rijden tot je in Sint-Martens-Voeren aankomt. Ga linksaf in de richting van de kerk en zo bereik je het Veltmanshuis. Komend vanuit Luik rijd je in de richting van Maastricht, ook tot afrit 58, en verder zoals beschreven.

Volmaakt harmonisch, zo golven de weilanden en de bossen, zo vloeien de beekjes, zo sluimeren de dorpjes, zo glooien de heuvels en de valleien. Het landschap van de Voerstreek is een aparte belevenis en deze Bronnenwandeling is dat ook.

Eigenlijk is dit een overgangsgebied van de Maasvallei naar het land van Herve. De hoogte varieert tussen de 130 en 287 m, het hoogste punt van Vlaanderen.

Dit is een van de minst bevolkte streken van Vlaanderen: Sint-Pieters-Voeren telt nog geen driehonderd inwoners. Een rumoerig gebied, Voeren? Dat is goed te merken aan de graffiti en aan de gekalkte en geschilderde slogans. Je hoorde zoveel over Voeren. Deze Bronnenwandeling geeft je de kans te zien waarover men het heeft. Een politiek historische plek, ook dat is Voeren.

DE WANDELING

Het Veltmanshuis is een voormalig kapittelhuis uit de tweede helft van de 18e eeuw. Het is genoemd naar pastoor Veltmans, in de jaren dertig voorvechter van een Vlaamse Voerstreek. Op zijn graf staat geschreven dat hij 'streed voor het behoud van eigen aard en taal'. In 1971 werd het gebouw een cultureel centrum van de Vlaamse Gemeenschap. Het Veltmanshuis is het symbool van de Vlaamse Voerstreek.

Je laat de kerk achter je en dus wandel je de andere richting uit. De straat heet Kwinten. Bekijk even de omgeving: een stijgende straat, heuvels, bossen, weiden, huizen uit steen van de streek, een beekje langs de weg, de Veurs.

'La Nouvelle' is een aardige boerderij, gedeeltelijk in vakwerkbouw. Langs de straat een zwart kruis met een witte Christus eraan, dezelfde kleuren als het huis daarachter.

Op een betonpaal zie je voor het eerst de aanduiding V4. De wandelwegen in de Voerstreek zijn genummerd van V1 tot V6. Schrik niet als je denkt een trein te horen want vlakbij loopt een spoorlijn. Je maakt er nog nader kennis mee. Op een huis aan je linkerhand prijst men 'honing uit eigen imkerij' aan. Je vindt wel enkele imkers in de streek.

Juist voorbij een bord dat het einde van het centrum van Sint-Martens-Voeren aanduidt, in de bocht, wandel je rechts een holle weg in die lichtjes stijgt. Zeker vloeit er water over de weg en modderig zal het ook wel zijn. Dit kan niet anders want hier ontspringen bronnetjes. Uit een leiding links stroomt het water van de Kolebron. Die voorzag eeuwenlang de buurtbewoners van drinkwater. Een verslagpapier op een bordje zegt of dit water drinkbaar is of niet en waarom. Kijk wat verder links van de weg. Er vloeit gewoon water uit de bodem.

Je bereikt een driesprong. Kies voor uiterst links. Nog altijd water op je weg, en je blijft stijgen. Het is niet zo gemakkelijk om op de steentjes, de keien en het zand te lopen, maar wat een mooie holle weg is dit! Van het land zie je niets. Het wordt heel stil want veel mensen zul je niet aantreffen. De vogels tonen zich ook niet aan iedereen, maar je hoort ze wel. Aan de rechterkant van de weg bespeur je onder aan de berm nog een bronnetje. Aan alle kanten groeien bloemen en planten in een enorme afwisseling.

Acrobatische bomen leunen zwaar over de weg, maar ze vallen niet. Op een hete zomerdag is de bescherming van de bomen welkom. Je wandelt steeds hoger tot de weg droger wordt en links een groene vallei met daarachter een al even groene heuvel zichtbaar wordt. Later komt ook het land rechts in beeld. Kijk eens achterom naar het centrum van Sint-Martens-Voeren dat in de diepte ligt.

Zie je dat lange spoorviaduct, links van de kerk? Dit is geen gewone brug. Ze is 251 m lang en 23 m hoog. Vanwaar je ook op Sint-Martens-Voeren zult uitkijken, altijd zal het viaduct mede het uitzicht bepalen.

Je laat het zand achter je en stapt op het asfalt van een verkeersweg die je naar rechts volgt langs een boomkapelletje met de tekst van een Marialied. Amper 20 m verderop ga je alweer naar rechts, opnieuw een zandweg op in de richting van het bos. Langs een paar bejaarde knotwilgen zoek je weer de hoogte op. Een stevige klim, verder langs de rand van het bos, brengt je tussen weiden, vermoedelijk vol bewegende zwart-witte dieren. Links staat een grote boerderij, 'de Eiken' genaamd.

Sta even stil in de bocht naar rechts waar je de boerderij achter je laat. Dit is een mooie plek om uit te rusten, om rustig het landschap in je op te nemen. De kerk aan de horizon moet die van 's Gravenvoeren zijn. Je vervolgt je weg en dus klim je nog hoger, tot op de echte heuveltop. Van daaruit zie je pas hoe groot 'de Eiken' is.

Plotseling keert de bewoonde wereld terug: een bank langs de weg bij een huis in de karakteristieke silexsteen, met een minikapelletje aan de zijmuur. De voorkant van een schuur is in vakwerk volgens de oude methode. De ruimten tussen het houten skelet zijn dichtgemaakt met mergel. Bekijk dit alles rustig. Kies vervolgens bij de bocht van de weg voor het zandpad dat rechts door een bos naar beneden loopt. 'Verboden voor auto's', kondigt een bord aan. Nogal logisch.

Eerst kun je kalmpjes dalen, dan gaat het steil naar beneden. Bij een T-splitsing moet je rechts. Je komt bij het eerste huis van het gehucht Krindaal. Aan een zijmuur weer een kapelletje, nu met een kruisfiguur. Over asfalt daal je verder af tot aan een verkeersweg. Op de hoek staat bij een paar beuken een kruisbeeld. Je wandelt links de weg op. Krindaal is ook de naam van de straat, in het Frans 'Crindael'.

De weg stijgt. Rechts nog eens een bron, nu geschreven als Crindaal. Is het water drinkbaar? Alweer meldt een verslag het resultaat van een onderzoek. Juist voor een bocht staat rechts een laatste huis en links een kapel. Ga voor het huis rechts de veldweg op. Terwijl je te midden van de weiden wandelt, presenteert Voeren je een prachtig panorama. Laat je blik maar rustig van de ene naar de andere kant dwalen. Wat een natuurbelevenis!

Je hebt geklommen, dus mag je nu dalen. Heb je op deze tocht al je zintuigen al gebruikt? Ook al eens aan een bloempje geroken, een blaadje aangeraakt?

Bij een T-splitsing sla je rechts af om heel snel naar de vallei af te dalen. In een bocht bemerk je rechts een spoorlijn. Als je naar beneden loopt, zie je rechts twee ingangen van tunnels. Eigenlijk ben je dus daarboven over die tunnels gestapt. Dit is de spoorwegtunnel van Veurs, met zijn 2072 m de langste van België. De andere kant die zich in Remersdaal bevindt, ook een deelgemeente van Voeren, krijg je niet te zien! Zes arbeiders verongelukten tijdens de bouw van de tunnel.

Pak de route weer op en daal verder af. Het water op de weg verrast je niet meer. Ook hier komt het uit bronnetjes, zomaar langs de weg. Als je op het asfalt terechtkomt, kijk je nog eens achterom. Wat een zacht glooiend land!

Rechts staat een gerestaureerd gebouw, vroeger een watermolen. Daarachter ligt een groot privé-domein. Je komt aan in Veurs bij een 'ouderwets winkeltje', zoals een bord vermeldt, met een al even ouderwets caféterras, dicht bij een smeedijzeren kruis en een elektriciteitscabine. Steek de verkeersweg over en ga aan de overkant het asfaltwegje op. Bij een T-splitsing moet je naar rechts om verder af te dalen tussen huizen met muren in vakwerk. De onderbouw is vaak uitgevoerd in silex.

De weg stijgt. Bij een tweesprong ga je rechts en bij een volgende tweesprong links, en je komt uit bij een eenzame boom met een kruisbeeld. Rechts loopt het asfalt weg, maar jouw route gaat over zand en steentjes. In feite wandel je in het landschap rechtdoor. Op de hellingen staan fruitbomen in de weiden.

In de verte duikt rechts weer de spoorbrug op samen met het centrum van Sint-Martens-Voeren. Je ziet zelfs je vertrekpunt, namelijk onder het gebouw met het rode dak, de Voerense jeugdherberg 'de Veurs'.

Bij een kruispuntje van vier veldwegen ga je naar links het brede pad op. Er lijken twee torens uit de grond op te rijzen. Die staan in Sint-Pieters-Voeren, een andere deelgemeente van Voeren. Bij helder weer kun je tientallen kilometers ver kijken. Je passeert het plaatsnaambord van de deelgemeente en komt uit op asfalt. Voorbij een bocht zie je pas bij welke gebouwen de torens horen: de rechter bij de kerk, de linker bij een kasteel, de 'Commanderij van de Duitse Ridderorde'. Je stapt de verkeersweg naar rechts op, naar de kerk toe.

Deze Sint-Pieterskerk werd in 1660 gebouwd in opdracht van ridder Willem Quaedt de Beeck, commandeur van de Orde. Achter de toegangspoort staat de grafsteen met het wapenschild van de bouwheer. In 1242 trad een zekere ridder Daniël van Voeren toe tot de Duitse Orde en hij schonk deze instelling al zijn bezittingen in Sint-Pieters-Voeren. Deze Duitse geestelijke ridderorde hield zich sinds de 12e eeuw bezig met de verzorging en verpleging van kruisvaarders en pelgrims naar het Heilige Land. Het werd later een permanent leger van ridders. Een commanderij ontstond als er dertien ridders waren aangesloten. Deze commanderij was onderhorig aan de landcommanderij van Alden Biesen.

Wandel het kerkhof op. Daar vind je, links van de ingang, enkele mooie 17e- en 18e-eeuwse grafstenen en een 'wonderkruis'. Uit de tekst begrijp je dat het kruis met een bloedende Christus in het jaar 1799 aan iemand verschenen is.

Ga verder met de kerk aan je linkerhand en kijk eens achterom naar de druk bekladde muren: de sporen van de taalstrijd tonend die in Voeren jarenlang werd gestreden.

De commanderij met haar vele torengebouwen is een indrukwekkend complex. Het kasteel werd tussen 1607 en 1627 herbouwd in Maaslandse barokstijl. De grachten werden gevoed door het water van de Voer die bij de ingang van het kasteelpark ontspringt. Merkwaardig is het torentje op het torentje.

Neem de eerste straat links. Je wandelt over de Voer en langs vijvers naar de ingang van een forellenkwekerij, met soms wel 200.000 forellen. Vanaf deze plek vertrekken begeleide wandelingen naar de kwekerij, de bron van de Voer en het kasteelpark. Je moet zo'n gidsbeurt wel van tevoren aanvragen.

De weg draait naar rechts en je volgt die maar. Wat verderop neemt de route weer een bocht naar rechts. Je wandelt bijna zeker langs landbouwwerktuigen. Natuurlijk is de landbouw in deze streek erg belangrijk. Links bemerk je nog een mooie boomgaard. Je wandelt steeds maar rechtdoor, ook langs een hotel-restaurant. 'Hostellerie' staat er.

Blijf op de asfaltweg. Je passeert een visvijver bij een knooppunt van kleine wegen. Ga eerst naar rechts en dan direct naar links. Je passeert 'de Shetlandhoeve'. Een smal zandwegje loopt links van het huis verder. Bij de splitsing kies je voor rechts. Je passeert een Christushoofd met een tekst over de ervaring van de stilte. Door een holle weg gaat het verder naar beneden. Voorbij een bocht duikt het viaduct op dat je al enkele keren hebt gezien. Laat een veldweg links liggen en draai naar rechts. Je passeert een kerkhof.

Dan stap je naar links onder het viaduct door. Weet je nog dat het 23 m hoog is? De boogbrug in gewapend beton is gebouwd in de Eerste Wereldoorlog en maakt deel uit van de economisch-strategische spoorweg van Antwerpen naar het Ruhrgebied. Duitse architecten tekenden de plannen. Russische krijgsgevangen en Belgische vrijwilligers hebben hieraan gezwoegd. Het goederenvervoer maakt nog altijd gebruik van de lijn.

Je komt weer in Sint-Martens-Voeren, en wel in de hoofdstraat. Ga naar rechts en neem de eerste straat links, de Dorpsstraat. Op het kerkhof bij de Sint-Martinuskerk bekijk je het graf van pastoor Veltmans, gelegen in een tegen de gevel aanleunende kapel. Op de begraafplaats zie je grafmonumenten uit de 17e en 18e eeuw naast graven van een bemanning van een RAF-vliegtuig, neergeschoten tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Algauw sta je weer bij het Veltmanshuis.

© Wandelgids voor Limburg, 25 lusvormige wandelingen door de mooiste steden en natuurgebieden, André Peeters.