Zelem - Het Geesthuis (of Geesthuys)

ons dorp - focus


Welkom in Zelem!

           
banner
Zelem - Geografisch
Zelem - Historisch
Zelem - Bezienswaardigheden
Home
Woongedeelte Geesthuys

Het huidige woonhuis (tweede helft 19e eeuw)

Beschrijving

Het Geesthuys is een alleenstaand breedhuis van het dubbelhuistype onder zadeldak met Vlaamse pannen uit de tweede helft van de 19e eeuw. Gelegen in een mooi park met enkele oude bomen. De ligging op een omgracht kavel (omgrachting gedeeltelijk bewaard), wijst op een oude inplanting.

Witgekalkte baksteenbouw op verhoogde begane grond. Licht vooruitspringend risaliet met trapgevelbekroning. Getoogde vensters met beschilderde hardstenen lekdrempels en getoogde deur. Zeer breed dienstgebouw onder zadeldak, haaks op de achtergevel, omvat de voormalige stallingen en langsschuur.

De oudste vermelding van een Heilige Geesttafel in Zelem klimt op tot de 14e eeuw. Deze armendis werd bestuurd door de H. Geestmeester, die in het Geesthuys verbleef. Het Geesthuys verloor zijn functie bij de ontbinding van de Heilige Geesttafel in 1795. Tijdens de Eerste Wereldoorlog deed het wel nog dienst als refugiehuis. Het huidige huis dateert uit de tweede helft van de 19e eeuw en ligt in een groot park. Opvallend is de grote langsschuur uit de 18e eeuw. Deze schuur werd in 1994 beschermd als monument. De woning en het parkgebied, de omwalling en de omgevende weilanden vormen een beschermd dorpsgezicht.

Schuur Geesthuys

Langsschuur uit de 18e eeuw (beschermd sinds 1994).

Het huis wordt momenteel bewoond door Mevr. Paule Van Parys. Zij behaalde talrijke Eerste Prijzen en een Hoger Diploma Piano aan de Koninklijke Conservatoria van Gent, Brussel en Antwerpen. Zij bekwaamde zich verder te Parijs. Haar interesse voor de oude muziek bracht haar tot het klavecimbel, dat ze studeerde bij Kenneth Gilbert en Jos Van Immerseel.

Paule van Parys gaf in geheel Europa concerten, evenals in Afrika, Canada en de VS. Talrijke opnames werden gemaakt voor radio en TV. Een vijftiental CD's staan op haar naam die wereldwijd verspreid zijn. Ze doceerde vanaf 1980 in de Hogeschool voor Kunst en Wetenschap (Lemmensinstituut) te Leuven.

Haar "levenswerk" is wellicht het doorgedreven onderzoek naar vrouwelijke musici. Daarvoor duikt ze in de archieven in Parijs, het British Museum, Firenze... . Hierdoor heeft ze een groot aantal vrouwelijke componisten uit de vergetelheid gehaald, zoals Marianne Martinez, Belle van Zuylen, Anna Bon di Venezia, Elisabetta de Gambarini, Maria Szymanowska.

Naast haar concerten geeft ze ook lezingen, waarbij ze gebruik maakt van de piano en het klavecimbel, om deze op te luisteren. Ze leidt de toehoorder binnen in de geschiedenis van de klavierinstrumenten en in de onbekende wereld van de componerende vrouwen. Ze publiceerde het kunstboek: MINNE EN MELODIE, dat een overzicht geeft van die vrouwen én de tekst én de muziek schreven door de tijden heen.

Regelmatig ontvangt ze in het "Geesthuys" (het historisch domein in Zelem waar ze dus woont) gasten die ze laat kennismaken met haar verzameling historische klavierinstrumenten, waaronder klavecimbels, pianofortes, een harmonium...

Historiek

Reeds toen de grenzen, of bakeningen, van Zelem vastgelegd werden: "die Paelen vande lande en Heerlyckheyt Zeelhem", was er reeds sprake van het Geesthuys of H. Geesthuys zoals het toen werd genoemd.

De geschiedenis van het Geesthuys is nauw verbonden met de geschiedenis van de armenzorg en zodanig met de geschiedenis van het dorp zelf.

Het bestaan van de Tafel van de H. Geest, of Armendis, te Zelem blijkt reeds uit de stichtingsoorkonde van het Kartuizerklooster in 1329 waarbij een weide, gelegen tussen Zelem en Genepe door de Armentafel aan het klooster werd geschonken.

De Tafel van de H. Geest werd bestuurd door een leek: de H. Geestmeester. Deze maakte deel uit van de Magistratuur die verder bestond uit een meier of officier, een borgemeester, twee sedtmeesters en een kerkmeester. Deze magistratuur werd belast met het burgerlijk bestuur van de Heerlijkheid.

De Geestmeester had zijn verblijf in het Geesthuys. Van daaruit vervulde hij zijn taak, die bestond uit:

Na de Franse Revolutie, op 31 augustus 1795, verloor de gemeente haar titel als Heerlijkheid. De Tafel van de H. Geest werd ontbonden en vervangen door de Openbare Onderstand. Het Geesthuys verloor dan ook zijn functie. We vinden het evenwel nog terug als Refugiehuis tijdens de oorlog van 1914-1918.

wapenschild zelem